Het hieronder afgebeelde padmodel is een visualisatie van een partiële test van de Morele Fundamenten Theorie (MFT) van Jonathan Haidt en collega’s. MFT werd gecreëerd om te verklaren hoe en waarom moraliteit zo sterk varieert tussen culturen en tevens zoveel overeenkomsten en terugkerende thema’s vertoont. De theorie vertrekt daarbij vanuit een evolutionair kader. De centrale vraag waarop de theorie een antwoord formuleert is: Wat zijn de determinanten van een moreel oordeel? Volgens MFT zijn morele oordelen het resultaat van morele intuïties en morele emoties. In een recente studie (De Buck & Pauwels, 2022) werden de relaties onderzocht tussen dimensies van empathie en moreel oordelen in de context van verschillende vormen van normovertreding. In één geval werd een vignette gebruikt waarin een diefstal wordt beschreven. Aan respondenten werd gevraagd in welke mate zij stelen/diefstal als verkeerd beschouwen.
Je vindt hieronder het padmodel dat om didactische redenen is vereenvoudigd.
De R² van de uitkomstvariabele “Moreel oordeel (Stelen is OK)” bedraagt 43%. Dit betekent dat 57% van de variantie niet verklaard wordt door het model.
Wat betekent dit concreet?
- Er zijn meetfouten in de gebruikte empathieschalen die de resultaten vertekenen
- Er zijn andere, niet-gemeten variabelen die ook het moreel oordeel beïnvloeden en niet in dit model zijn opgenomen
- De padcoëfficiënten zijn te klein om moreel oordeel te voorspellen
- Het model bevat te veel variabelen en is daardoor onbetrouwbaar
Hint: Onverklaarde variantie (1 − R²) weerspiegelt de invloed van factoren die buiten het model vallen.
- Typ je antwoord als één enkel getal (1-4) om je keuze aan te geven